" Toprağı ölçmeden çim seren, bir yıl sonra aynı parseli yeniden yapar; ölçüm, çimin ilk yılındaki kaderini belirler. "
— Saha Uygulama Püf Noktası
Teknik Parametre ve Uygulama Tablosu
| Kriter / Özellik | Seçenek / Durum A | Seçenek / Durum B |
|---|---|---|
| Drenaj Hızı | Yavaş (su 1 saatte çekilmiyorsa) | Hızlı (su 15 dakikada çekiliyorsa) |
| Toprak Tuzluluğu (EC) | Yüksek (>2 dS/m) | Düşük (<1 dS/m) |
| Su Tutma Kapasitesi | Düşük (kumlu toprak) | Yüksek (killi toprak) |
| Organik Madde İhtiyacı | Yüksek (%3-5 kompost) | Düşük (%1-2 kompost) |
1. Drenaj Hızı Ölçümü ve Tesviye Kararı
Toprağa 30x30x30 cm çukur açıp su doldurun. Suyun tamamen çekilme süresini ölçün. 1 saatten uzun sürüyorsa drenaj yetersizdir. Bu durumda tesviye ile yüzeye %1-2 eğim verin, gerekiyorsa 60-80 cm derinliğe drenaj borusu döşeyin. Boru eğimi %0.5-1 olmalı, çıkış noktasına bağlanmalı. Akdeniz bölgesinde kireçli topraklar suyu tutma eğilimindedir, bu nedenle drenaj kanalları açık olmalı.
Drenaj hızlıysa (15 dakikadan kısa), su tutma kapasitesini artırmak için organik madde takviyesi şart. Tesviye sırasında toprak yüzeyi sıfıra sıfır bindirme yapmadan öpüştürülmeli, derz şaşırtması ile su birikintisi önlenmeli. Taban oturması için toprak iyice sıkıştırılmalı, aksi halde rulo çim kökleri tutunamaz.
2. Toprak Tuzluluğu ve Organik Madde Uygulaması
EC metre ile toprak tuzluluğunu ölçün. 2 dS/m üzeri tuzlulukta çim çimlenemez. Yüksek tuzlulukta önce bol su ile yıkama yapın, ardından jips (kalsiyum sülfat) uygulayın. Dekara 200-300 kg jips, toprağa karıştırılmalı. Organik madde olarak iyi yanmış hayvan gübresi veya kompost kullanın. Kumlu topraklara 3-5 m³/da, killi topraklara 2-3 m³/da kompost yeterli.
Toprak pH'ı 7.5 üzerindeyse (Akdeniz kireci), elementel kükürt ile pH düşürülebilir. Dekara 50-100 kg kükürt, ekimden 2-3 hafta önce uygulanmalı. Organik madde toprağa 10-15 cm derinliğe karıştırılmalı, yüzeyde bırakılırsa rüzgarla uçar veya su ile akar.
3. Su Tutma Kapasitesi ve Taban Gübresi Seçimi
Su tutma kapasitesini belirlemek için toprağı avucunuzda sıkın. Dağılıyorsa kumlu, top şeklinde kalıyorsa killi, hafif dağılıyorsa tınlıdır. Kumlu topraklarda su tutma düşüktür; bu durumda organik madde yanında bentonit veya zeolit gibi su tutucu mineraller kullanılabilir. Killi topraklarda ise drenajı iyileştirmek için perlit veya pomza karıştırın.
Taban gübresi olarak fosfor ağırlıklı gübre seçin. DAP (18-46-0) dekara 20-25 kg, serimden hemen önce toprağa karıştırılmalı. Azotlu gübreler (üre, amonyum sülfat) serim öncesi kullanılmaz; kök yanmasına yol açar. Potasyum da serim öncesi gerekli değildir, üst gübreleme döneminde verilir.
4. Sahada En Sık Yapılan 4 Kritik Hata
1) Tesviye yapmadan serim: Toprak yüzeyi düz değilse rulo çim ek yerleri açılır, su birikir. 2) Taban gübresini yüzeye serpmek: Fosfor köke ulaşmaz, yüzeyde kalır. Mutlaka 5-10 cm derine karıştırın. 3) Organik maddeyi yanmamış gübre ile vermek: Tohum çimlenmesini engeller, yabancı ot patlar. 4) Drenajı ihmal etmek: Su biriken yerde kök çürür, çim 1 ayda ölür.
Bu hatalar genellikle 'benim toprağım iyi' önyargısından kaynaklanır. Oysa her parselin drenaj hızı, tuzluluğu ve su tutma kapasitesi farklıdır. Ölçüm yapmadan uygulama, para ve emek kaybıdır.
5. Mevsimsel Bakım ve Uzun Vadeli Dayanıklılık
Serim sonrası ilk 2 hafta günde 2-3 kez azar azar sulama yapın. Kökler tutunana kadar toprak nemli kalmalı. İlk biçim 3-4 hafta sonra, çim 5-6 cm boya gelince yapılmalı. Üst gübreleme için azotlu gübreler (amonyum nitrat) ilkbahar ve sonbaharda uygulanır. Akdeniz'de yaz sıcağında serin sezon çimi (Lolium, Festuca) stres yaşar; bu nedenle sıcak sezon çimi (Bermuda, Zoysia) tercih edilmeli.
Uzun vadede toprak sıkışmasını önlemek için her yıl havalandırma yapın. Organik madde takviyesini 2 yılda bir tekrarlayın. Drenaj kanallarını kontrol edin, tıkanıklıkları açın.
Sıkça Sorulan Sorular
Rulo çim seriminden önce toprak tuzluluğu nasıl düşürülür?
Öncelikle EC metre ile tuzluluk ölçülmeli. 2 dS/m üzerindeyse bol su ile yıkama yapılmalı. Ardından jips (kalsiyum sülfat) dekara 200-300 kg uygulanıp toprağa karıştırılmalı. Organik madde takviyesi de tuzluluğu dengelemeye yardımcı olur. Eğer tuzluluk çok yüksekse, drenaj kanalları açılarak tuzun yıkanması sağlanmalı.
Taban gübresi olarak hangi gübre kullanılmalı ve ne zaman verilmeli?
Taban gübresi olarak fosfor ağırlıklı DAP (18-46-0) tercih edilmeli. Dekara 20-25 kg hesabıyla, serimden hemen önce toprağa 5-10 cm derine karıştırılmalı. Azotlu gübreler serim öncesi kullanılmaz, çünkü kök yanmasına neden olur. Potasyum da serim öncesi gerekli değildir; üst gübreleme döneminde verilir.
Drenaj hızı yavaş olan topraklarda ne yapılmalı?
Drenaj hızı yavaşsa (su 1 saatte çekilmiyorsa), öncelikle tesviye ile yüzeye %1-2 eğim verilmeli. Gerekirse 60-80 cm derinliğe drenaj borusu döşenmeli; boru eğimi %0.5-1 olmalı ve çıkış noktasına bağlanmalı. Ayrıca toprağa organik madde karıştırarak su tutma kapasitesi artırılabilir. Akdeniz bölgesinde kireçli topraklar suyu tuttuğu için drenaj kanalları açık tutulmalı.
